Vervoersgelijkheid Noord-Limburg
Opdrachtgever
Trendsportal en provincie Limburg
Locatie
Noord-Limburg
Samen werken aan een regio waar iedereen mee kan doen
In opdracht van Trendsportal (het samenwerkingsverband voor mobiliteit en logistiek in Noord-Limburg) voerden wij samen met Afdeling Buitengewone Zaken het onderzoek Vervoersgelijkheid in Noord-Limburg uit. Centrale vraag: hoe zorgen we ervoor dat iedereen in de regio, ook wie een beperking of andere drempel ervaart, zijn bestemming kan bereiken en volwaardig kan meedoen in de samenleving? Daarvoor ontwikkelden we een handelingsperspectief dat inzet op méér vervoersgelijkheid. De aanpak was domeinoverstijgend: mobiliteit, het ruimtelijk domein én het sociaal domein werkten intensief samen aan oplossingen.
Bereikbaarheid op Peil
Al meerdere jaren klinken er vanuit de regio signalen dat de bereikbaarheid onder druk staat. In het kabinetsstandpunt Bereikbaarheid op Peil, gepubliceerd in 2025, wordt deze zorg gedeeld en wordt de problematiek ook nationaal breed erkend. Dit onderzoek is de eerste regionale uitwerking van Bereikbaarheid op Peil. Het bijbehorende instrument, het Nationaal bereikbaarheidspeil, brengt in kaart hoe goed regio’s zijn aangesloten op basisvoorzieningen en arbeidsplaatsen. Waar schiet bereikbaarheid tekort? En wat is er nodig om die op peil te houden? De leidraad hierin is brede welvaart.
Bereikbaarheid van voorzieningen in Noord-Limburg
Inwoners als bron van inzicht
Naast data en kaarten maakten we vooral ruimte voor de stem van de inwoner. Want wie wil weten hoe bereikbaar een gebied écht is, moet dat ook aan mensen zelf vragen.
We verspreidden een enquête onder inwoners van de regio. Bijna 1200 mensen vulden deze in. Daarnaast trokken we de regio in: van het buurthuis tot de buurtbus, van het jongerencentrum tot aan de keukentafel. Het leverde waardevolle gesprekken op over belemmeringen, maar ook over wat wél werkt.
Gesprekken met inwoners – gesprekken geleid door projectpartner Afdeling Buitengewone Zaken
Resultaten van enquete onder bewoners, uitgevoerd door ProPublic
Ervaren bereikbaarheid ≠ objectieve bereikbaarheid
De analyses lieten iets opvallends zien: de ‘objectieve’ bereikbaarheid (op basis van OV-data en infrastructuur) komt lang niet altijd overeen met hoe inwoners die bereikbaarheid ervaren.
Misschien woon je in een kern met een treinstation en goede fietspaden, maar is het OV voor jou onbetaalbaar. Of je bent fysiek niet in staat om te fietsen. Dan kom je nergens, hoe goed de verbindingen ook zijn. Omgekeerd kan een afgelegen dorp zonder bushalte tóch goed aanvoelen, als er altijd iemand in je omgeving klaarstaat om je ergens naartoe te brengen.
Wat steeds terugkwam: het belang van sociaal contact. Het maakt mensen niet alleen gelukkiger, maar ook mobieler – dankzij hun netwerk. Het expliciet meenemen en verdiepen van de sociale dimensie bleek een essentiële aanvulling op Bereikbaarheid op Peil. Waar dat instrument zich primair richt op de bereikbaarheid van voorzieningen en arbeidsplaatsen, blijft sociale ontmoeting grotendeels buiten beeld.
De sociale dimensie meenemen is belangrijk om te begrijpen hoe mensen hun bereikbaarheid ervaren
Handelingsperspectief
Samen werken aan oplossingen
De samenwerking tussen het ruimtelijk, sociaal en mobiliteitsdomein is essentieel om de bereikbaarheid voor kwetsbare groepen structureel te verbeteren. Daarom organiseerden we drie werksessies waarin ambtenaren uit alle drie de domeinen samenkwamen. Daar werkten zij stap voor stap van een gedeelde probleemanalyse naar gezamenlijke oplossingen. Oplossingen waarin de samenwerking tussen domeinen vanzelfsprekend is – en waarin helder is wie welke rol pakt in de uitvoering.
Om de samenwerking tussen domeinen te versterken, zal worden gewerkt aan een mobiliteitsverzamelpunt in kleinere kernen. Ontmoeten en verplaatsen komen hier samen. Het gaat om plekken waar mensen al samenkomen: denk aan een dorps- of buurthuis, een zorginstelling of het plein met de weekmarkt. Ook de ruimtelijke inrichting is essentieel. De omgeving moet uitnodigen om te verblijven en elkaar te ontmoeten. Hier vind je vervolgens een passend mobiliteitsaanbod: een bushalte en/of deelmobiliteit die aansluit bij de lokale behoefte. Daarnaast komen mobiliteitsambassadeurs langs die bewoners persoonlijk wegwijs kunnen maken over de verschillende vervoersopties die beschikbaar zijn.
Geen ‘one-size-fits-all’
De behoeften van mensen lopen sterk uiteen. Wat werkt voor de één, sluit niet per se aan bij de ander. Een standaardoplossing bestaat dan ook niet. Daarom hebben we op basis van de analyses en gesprekken gekeken wat er nodig is voor verschillende kwetsbare doelgroepen. Want waar de één vooral gebaat is bij goedkoper kunnen reizen, heeft de ander juist behoefte aan duidelijke informatie over de beschikbare vervoersopties. Een groep die bijzondere aandacht vraagt, zijn jongeren. Zij blijken, meer nog dan ouderen, problemen te ervaren bij het bereiken van hun bestemmingen.
Bekijk het resultaat
Meer informatie is te vinden op de links hieronder.